خدمات موسسه

دعاوی خانواده

دعاوی خانواده

1) نفقه زوجه

نفقه عبارت است از تامین هزینه زندگی زن که شامل خانه، اثاثیه منزل، غذا، لباس، دارو و درمان از زمان عقد دایم که بر عهده زوج است.

نفقه در قانون مدنی این گونه تعریف شده است:

مطابق قانون مدنی ایران: نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت از قبیل مسکن، البسه، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض.

چگونگی محاسبه میزان نفقه:

ضابطه موجود در تعیین میزان نفقه، بر مبنای شوونات خانوادگی زن، عرف و عادت ساکنان هر منطقه و وضع مالی مرد، است و در صورت عدم توافق زوجین در میزان نفقه، دادگاه به تعیین میزان آن اقدام می کند.

شرایط پرداخت نفقه:

به محض این که عقد ازدواج صورت پذیرفت و زوجین زندگی زناشویی خود را آغاز کردند، شوهر مکلف به پرداخت نفقه است. البته زوجه در صورتی مستحق نفقه است که از همسر خود تمکین کند.

تمکین به معنای اطاعت زن از شوهر در ادای وظایف زوجیت، حسن معاشرت و سکونت در منزل شوهر است. به زنی که از همسرش در مفهوم خاص و عام اطاعت نکند، ناشزه گویند.

ماده 1108- هر گاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود.

ترک منزل از ناحیه زوجه و تعلیق نفقه:

زوج وظیفه دارد که در حد توانش منزلی مستقل و متناسب با شوونات زوجه فراهم کند. حال اگر این منزل از جنبه شوونات اجتماعی مطابق حال زن باشد ولی به سر بردن در آن منزل موجب شود که احتمال ضرر و زیان شرافتی یا بدنی ( آزار و اذیت) زوجه برود، خروج وی از منزل "نشوز و عدم اطاعت" محسوب نمی شود و نفقه تا زمان برطرف شدن مشکل به وی تعلق خواهد گرفت.

2) طلاق

طلاق که در اصل اطلاق است به معنای گشودن گره و رها کردن است و در اصطلاح عبارت از پايان‌دادن زناشوئى به‌وسيله يكى از زن يا شوهر است. طلاق عبارت است از انحلال نکاح دائم با شرایط و تشریفات خاص از جانب زوج یا نماینده قانونی. باید توجه داشت که اساساً طلاق در عقد ازدواج دائم مطرح می‌شود؛ ماده ۱۱۳۹ قانون مدنی در این باره مقرر داشته است: طلاق مخصوص عقد دائم است و زن در منقطعه با انقضاء مدت یا بذل آن از طرف شوهر از زوجیت خارج می‌شود.

انواع طلاق:

در یک تقسیم‌بندی اولیه و کلی، طلاق به دو قسم رجعی و بائن تقسیم می‌شود.

الف)طلاق رجعی

مراد از طلاق رجعی، طلاقی است که در زمان عده، زوج حق رجوع به زوجه و از سرگرفتن زندگی مشترک را بدون نیاز به عقد نکاح مجدد دارد. در ماده ۱۱۴۸ قانون مدنی نیز آمده است: در طلاق رجعی برای شوهر در مدت عده حق رجوع است.

ب)طلاق بائن

طلاق بائن در مقابل رجعی قرار دارد؛ یعنی در زمان عده زوج حق رجوع به زوجه را ندارد، و چنان‌چه خواستار زندگی مجدد با زوجه مطلقه‌اش باشد، باید تا انقضای مدت عده صبر کرده و بعد از آن با عقد نکاج مجدد او را به همسری درآورد. بائن از بیونیت به معنی جدائی است و اینگونه طلاق را از آن رو بائن گفته‌اند که در آن حق رجوع برای شوهر شناخته نشده است و با وقوع طلاق رابطه نکاح به طور قطعی منحل می‌شود .

در ماده ۱۱۴۴ قانون مدنی نیز به این مطلب چنین اشاره می‌شود: در طلاق بائن برای شوهر حق رجوع نیست.

ج)طلاق توافقی:

طلاق توافقی بدین شکل است که زوج و زوجه پس از ینکه ادامه زندگی مشترک را به صلاح تشخیص ندادند با تنظیم دادخواستی مشترک، ممضی به امضاء هر دونفر ،با قید کلمه «طلاق توافی » در ستون تعیین خواسته از دادگاه محترم تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش به صورت توافقی می نمایند .معمولا قاعده بر این است که نام زوج و زوجه با هم در ستون خواهان نوشته می شود همچنین روال بر این است که توافقات به عمل آمده از حیث مهریه و نفقه و در صورت داشتن بچه،حضانت وی و نیز حق و حقوقات زوجه و غیره نیز در متن دادخواست نوشته خواهد شد.

طلاق توافقی یا درخواست گواهی عدم امکان سازش است که در آن زوجین بر روی اصل طلاق ، مهریه و در صورت داشتن فرزند بر روی حضانت فرزند توافق کرده و درخواست گواهی عدم سازش را می دهند . مدارک لازم جهت گواهی عدم امکان سازش(طلاق توافقی) فقط و فقط امضای وکالت نامه از طرف زوجین و کپی شناسنامه و سند ازدواج است و هم چنین برای خانم برگه تست عدم بارداری. نیز لازم.است.

د)طلاق از طرف زوج:

مرد می تواند با رعایت شرایط مقرر در قانون مدنی (پرداخت حق و حقوق زن اعم از مهریه و نفقه و اجرت المثل و شرط تنصیف دارایی (شرط نصف شدن اموال مرد و دادن تا نصف آن به زن)) در هر زمان برای طلاق همسرش اقدام کند.

از جمله موارد قابل ذکر در خصوص دادخواست طلاق از سوی زوج میتوان موارد ذیل را برشمرد:

*) در طلاق از سوی زوج ,زن و مرد به داوری ارجاع شده و سپس صورت جلسه توسط داور تنظیم میشود لکن نیازی به حضور زوج در جلسات داوری و ... وجود ندارد و این امر میتواند به وکیل دادگستری محول گردد.

*) در طلاق از سوی زوج مهریه باید پرداخت گردد اما زوج.میتواند دادخواست اعسار به همراه دادخواست طلاق تقدیم دادگاه نماید و این دو منافاتی با یکدیگر ندارند.

*) در صورتیکه طلاق از طرف مرد باشد باید اجرت المثل زن را پرداخت نماید که معمولا مبلغ اجرت المثل را دادگاه با توجه به مسئولیتهای زن در خانه و سالهایی که با یکدیگر زندگی کرده اند تعیین خواهد کرد.

*) شرط تصنیف دارایی:

طبق بند «الف» شرایط ضمن عقد مندرج درسند ازدواج، چنانچه طلاق بنا به درخواست مرد باشد و طبق تشخيص دادگاه، تقاضاي طلاق ناشي از تخلف زن از وظايف همسری يا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد، زوج مكلف است تا نصف دارايي موجود خود را كه در ايام زناشويي با زوجه به دست آورده يا معادل آن را، بصورت بلاعوض به زن منتقل نماید.

در صورت طلاق، زوج مكلف نيست به طور قطع نصف اموال خويش را به زوجه منتقل کند، بلكه آنچه در اين شرط مورد لحاظ قرار مي گيرد، تا نصف اموال است، نه نصف اموال به طور مطلق. همچنين اجراي اين شرط كه چه مقدار از اموال زوج به زوجه منتقل مي شود، به نظر دادگاه بستگي دارد كه حسب مورد ممكن است حكم به يك پنجم يا يك چهارم اموال وي صادر كند.

*)حضانت فرزندان مشترك

بعد از طلاق از طرف مرد در صورتیکه فرزند دختر داشته باشند حضانتش تا سن 7 سالگی با مادر و تا سن 9 سالگی با پدر است و در صورتیکه فرزند پسر باشد حضانتش تا سن 7 سالگی با مادر و تا سن 15 سالگی با پدر خواهد بود. نفقه فرزند نیز توسط پدر باید پرداخت شود. بعد از رسیدن دختر به سن 9 و پسر به سن 15 از سن حضانت خارج شده و میتوانند به اختیار خود با پدر و یا مادر زندگی کنند.

* در صورت غیبت زوجه در جلسات دادگاه طلاق زوج ,با وجود شرایط قانونی امکان صدور طلاق غیابی وجود دارد.

3) مهریه

مالی است که زن بر اثر ازدواج مالک می شود و مرد ملزم به دادن آن به زن می گردد.

انواع مهر:

الف)مهر المسمی: اگر مهر ضمن عقد نکاح یا پس از آن به تراضی معین شود مهر المسمی گفته می شود.

مهر المثل: مهری که بر حسب عرف و عادت و با توجه به وضع زن از لحاظ سن، تحصیلات، موقعیت خانوادگی و اجتماعی زن و بر حسب زمان و مکان تعیین می شود.

ب)مهر المتعه: هرگاه در عقد نکاح مهر ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر، زن خود را طلاق دهد، زن مستحق مهر المتعه است. در مهر المتعه وضعیت مرد از لحاظ اقتصادی و استطاعت مالی مورد توجه واقع می شود.

ج)مهر السنه: مهری است که پیامبر اکرم برای دخترش فاطمه تعیین کرده .این مهر معادل ۵۰۰ درهم است، که این یک نوع مهر المسمی است.

د)مهریه ۱۱۰ سکه و کمتر: مطابق ماده ۲۲ قانون جدید حمایت از خانواده چنانچه مهریه بیش از ۱۱۰ سکه تمام بهار یا معادل آن باشد اگر زوج تا ۱۱۰ سکه را پرداخت نکند با صلاحدید قاضی مطابق ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی عملی شده و زوج تا پرداخت این تعداد بازداشت می شود . زوج می تواند پس از صدور حکم محکومیت دادخواست اعسار یا تقسیط مهریه را بدهد. در صورت اثبات اعسار یا تقسیط مهریه و نهایتا اجرای آن به زوج بازداشت نمی شود. اما چنانچه مهریه بیش از ۱۱۰ سکه یا معادل آن باشد نسبت به این تعداد صرفا ملائت زوج ملاک پرداخت بوده و زوجه تنها می تواند با معرفی و توقیف اموال زوج به غیر از مستثنیات دین اقدام کند.

ن) وضعیت مهریه در صورت ورشکستگی زوج: بند ۲ ماده ۵۸ ق. تصفیه امور ورشکستگی طلب های بدون وثیقه از تاجر را به پنج طبقه تقسیم کرده و مهریه زن را در طبقه چهارم قرار داده. بر اساس این ماده مهریه زن تا میزان ۱۰ هزار ریال به شرط آنکه ازدواج اقلا ۵ سال قبل از توقف واقع شده باشد جزء دیون ممتازه و مازاد جزء سایر دیون محسوب می شود .

و)وضعیت مهریه در صورت فوت:

الف)فوت زوج:

چون مهریه یک دین بر بر ذمه ی شوهر است با فوت وی هم امکان مطالبه از ما ترک او هست .

ب)فوت زوجه:

مهریه مانند هر حق مالی دیگر به وراث وی منتقل خواهد شد. لذا وراث زوجه می توانند با تقدیم دادخواست مطالبه طلب ( مهریه زوجه متوفی ) به نسبت مهم الارث خود به طرفیت زوج ، حقوق قانونی زوجه متوفی را مطالبه نمایند. در اینصورت باید گواهی حصر وراثت و عقدنامه زوجه را پیوست دادخواست خود کنند.

موارد مهم دعوای مطالبه مهریه:

الف)در مهریه عند الاستطاعه اگر زن تقاضای مهریه نماید ،این تکلیف بر عهده اوست که ثابت کند مرد از دارایی و اموال کافی جهت پرداخت مهریه برخوردار است و بر عکس مرد در اینجا نیازی ندارد که برای دادگاه دلیل بیاورد که قادر به پرداخت مهریه نمی باشد.

ب)مهریه عندالمطالبه در هر شرایطی از سوی مرد باید پرداخت گردد اما در صورتیکه اعسار مرد پذیرفته شود به صورت اقساط پرداخت خواهد شد.

ج)در صورت فوت زوجه, مهریه متوفی از سوی وراث قانونی ایشان قابل مطالبه از زوج میباشد.

4) حضانت فرزندان مشترک

برای حضانت و نگهداری طفل كه پدر و مادر او از یكدیگر جدا شده‌اند، مادر تا 7 سالگی (پسر یا دختر فرقی ندارد) اولویت دارد و پس از آن حضانت با پدر است.

پس از 7 سالگی هم بعد از اینکه حضانت فرزند به پدر داده شد مادر میتواند برای ملاقات با فرزندش وقت بگیرد.

در صورت فوت یکی از ابوین، حضانت کودک (صغیر یا محجور) با پدر و یا مادری که زنده است خواهد بود؛ هرچند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده ‌باشد. مثلاً با فوت پدر، حضانت طفل با مادر است؛ نه پدربزرگ طفل.

حضانت فرزندانی که پدرشان فوت شده با مادر آنها است؛ مگر آنکه دادگاه به تقاضای ولی قهری یا دادسـتان، اعطای حضانت به مادر را خلاف مصلحت فرزند تشخیص دهد.

در صورتی‌که پدر و مادر هر دو فوت کرده باشند، حضانت با جد پدری و پس از آن با سایر خویشاوندان طفل بر مبنای ترتیبات ارث است.

از جمله موارد مهم در مورد حضانت فرزند آن است که:

الف)در صورت امتناع هریک از ابوین از تحویل طفل امکان اخذ حکم جلب توسط وکیل دادگستری و در کمترین زمان.ممکن وجود دارد.

ب)همچنین در صورتی که مادر وکالت بلاعزل حضانت فرزند را داشته باشد حضانت فرزند با مادر طفل است.

ج)نفقه فرزندان تا زمانی که پدر ایشان در قید حیات است بر عهده پدر بوده و در صورت استنکاف از پرداخت ,واجد وصف کیفری میباشد و مجازات حبس را به همراه خواهد داشت.

د) امتناع و جلوگیری هریک از ابوین از ملاقات دیگری با طفل ,مجازات حبس و جزای نقدی را در پی خواهد داشت

5) استرداد جهیزیه

دعوایی که طی آن زوجه قصد بازگرداندن جهیزیه برده شده به خانه مشترک با همسر خود را در طی جریان دعوی طلاق یا پیش از آن مستند به سیاهه یا فاکتور خرید و یا بدون آن دارد و برخی از مردان نیز مدعی خرید وسایل هستند.

به دلیل انکه در اکثر موارد لیست سیاهه جهیزیه که به امضای زوجه رسیده باشد نیز تهیه نمیگردد میتواند با استناد به شهادت شهود و سوگند نسبت به استرداد جهیزیه اقدام نمود.

در برخی موارد زوج در غیاب زوجه اقدام به فروش جهیزیه مینماید که باید گفت طبق قانون، شوهر اجازه فروش جهیزیه زن را ندارد زیرا این اموال به زن تعلق دارد و شوهر فقط تا زمان بقای زندگی مشترک حق استفاده از این اموال را دارد گرچه با فروش این اموال توسط شوهر، او مسئول جبران خسارت و برگرداندن عین یا مثل یا قیمت آن است، ولی فروش این اموال از سوی شوهر خیانت در امانت به حساب نمی آید.

درخواست مشاوره حضوری

وکلا و کارشناسان حقوقی موسسه آوای عدل گیتی با دانش تخصصی حقوقی اماده ارایه مشاوره و پاسخگویی به شما کاربر ان عزیز میباشند پس از تکمیل فرم ذیل کارشناسان موسسه جهت تنظیم وقت مشاوره حضوری با شما تماس خواهند گرفت